Takip Edin

Bilim

PESTİSİTLER

Yayınlanma tarihi

-

OKUMA ZAMANI: 2 dakika

Pestisitler; Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) tarafından insan veya hayvan hastalıklarını taşıyan; rahatsızlık verici canlılar dahil olmak üzere. gıda, tarımsal ürün, ve orman ürünleri; hayvan yemlerinin üretimi, işlenmesi, depolanması, taşınması veya satışı sırasında istenmeyen zararlı etkilere neden olabilecek; canlıları kaçırtmak, öldürmek ya da kontrol etmek amacı ile kullanılan; yada hayvanların üzerinde veya içinde bulunan böcek, eklem bacaklı ve benzeri zararlı canlıları kontrol etmek amacı ile hayvanlara uygulanabilen virüsler dahil olmak üzere mikroorganizmalar (MO) veya herhangi bir madde yada madde karışımlarıdır.

Pestisitlerin tarihi;

Pestisit kavramı yeni olmayıp tarih öncesi zamanlardan günümüze çeşitli maddeler bu amaçla kullanılmışlardır. MÖ 2500 yılında Sümerler kötü kokusu nedeni ile vücutlarından böcek ve akarları kaçırtıcı olarak kükürt bileşiklerini kullanmışlardır. MÖ 1550 yılında Eski Mısır’da Ebers papirüslerinde tarif edilen 800’ün üzerinde reçetede zehir ve pestisit olarak kullanılan çeşitli bileşikler tanımlanmıştır.

Antik Yunanistan’da MÖ 1000 yıllarında kükürdün fumigasyon olarak ev ve bahçelerde böceklerin kontrolü amacı ile kullanıldığı bildirilmiştir Helleborus niger, H.orientalis ve Veratrum album adlı bitkiler MÖ 100 yıllarında kemirici ve böceklere karşı kullanılmışlardır. Arseniğin MS 900 yıllarında Çinliler tarafından böceklere karşı, mineral yağın 1300 yıllarında develerde uyuz hastalığına karşı, rotenonun 1649 ylında ABD’de balıkları yakalamak için, tütün ekstraklarının 1690 yılında temas zehiri, 1773 yılında fumigant olarak kullanıldığı bildirilmiştir.

Modern anlamda pestisitlerin tarımsal üretim ve halk sağlığı alanında kullanımı 19. yüzyılla birlikte başlamaktadır. Birinci nesil olarak nitelendirilebilecek kalsiyum arsenat ve kurşun arsenat gibi bileşikler son derece zehirli özellikler taşımaktadırlar. Bunların yanı sıra mantar, böcek ve bakterilerin kontrolü amacı ile; hidrojen siyanür 1860’lı yıllarda fumigant olarak kullanılmıştır. Bu dönemde kullanılan diğer pestisitler bakır sülfat, kireç ve su karışımından oluşan Bordo bulamacı
ile kükürt bileşikleridir. Daha sonra ilk önemli sentetik organik pestisit olan diklorodifeniltrikloroetan (DDT), Alman bilim adamı olan Ziedler tarafından 1873 yılında
sentezlenmiş ve İsveçli bilim adamı; Paul Muller tarafından 1939 yılında insektisit etkisi ortaya konulmuştur.

Fransa’da 1932 yılında metilbromid fumigant olarak kullanılmaya başlanmıştır. Pentaklorofenol 1936 yılında ağaç zararlılarına karşı koruyucu amaçla kullanıma girmiştir. Fenoksi asetik asidin 1942 yılında yabani otlara karşı etkili olduğu gösterilmiştir. Varfarin kemiricilere
karşı 1944 yılında kullanılmaya başlanmıştır.

İkinci dünya savaşından sonra, 1946 yılında organik fosforlu (OF) insektisitler Almanya’da keşfedilmiş  ABD’de kullanılmaya başlandı. Larvisit olarak Bacillus thuringiensis 1961 yılında tescillenmiştir.

Pestisitler

Pestisitlerin sınıflandırılması

A) Etki şekillerine göre;

  1. Mide zehirleri
  2. Temas zehirleri
  3. Fumigantlar (solunum sistemi ile
    alınırlar)
  4. Sistemik zehirler
  5. Kaçırtıcı-kovucular (repellent)
  6. Boğulma etkisi yapan zehirler

B)Kimyasal yapılarına göre;

  1. İnorganik pestisitler
  2. Organik pestisitler

C)Etkidikleri parazit çeşidine göre;

  1. İnsektisitler (böceklere karşı).
  2.  Akarisitler (kene veya maytlara-mite karşı)
  3.  Avisitler (kuşlara karşı)
  4.  Rodentisitler (kemiricilere karşı)
  5. Molluskisitler (sümüklü böceklere karşı)
  6.  Fungusitler (mantar zararlılarına karşı)
  7.  Herbisitler (yabancı otlara karşı)
  8.  Nematositler (yuvarlak kurtlara karşı)
  9.  Algisitler (yosunlara karşı) gibi

KAYNAKÇA

Yavuz Kürşad DAŞ, Abdurrahman AKSOY ,Pestisitler,Turkiye Klinikleri J Vet Sci Pharmacol Toxicol-Special Topics 2016;2

https://acikders.ankara.edu.tr/pluginfile.php/112370/mod_resource/content/0/PESTISITLER-1-9.%20hafta_%202018.pdf

 

Yorum Yaz

Yorum Yaz

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir