Takip Edin

Bilim

GLUTENSİZ BESLENME NEDİR?

Yayınlanma tarihi

-

OKUMA ZAMANI: 3 dakika

Glutensiz beslenme nedir? Bu yazımızda glutensiz beslenmeyi ve daha fazlasını öğreneceğiz.

Yaşam ve çevre koşullarının değişmesi ile birlikte beslenme alışkanlıkları da değişmektedir. Besin tüketim alışkanlıkları farklılık göstermesine rağmen tahıl grubundaki gıdaların beslenmedeki önemi yerini korumaktadır. Bu yüzden bulgur, pirinç, ekmek gibi tahıl grubundaki besinlerin tüketiminin vücuda etkileri en sık araştırılan konular arasındadır.

 

Gluten veya Glüten Nedir?

Gluten; kısaca tahıllarda bulunan proteinlere verilen isim olarak tanımlanabilir. Tahıllardaki depo proteinleri etanolde çözünebilen prolaminler ve polimerik gluteninler olmak üzere başlıca iki gruba ayrılmaktadır. Prolaminler; buğdayda gliadinler, çavdarda sekalinler, arpada hordeinler, yulafta aveninler olarak adlandırılmaktadır. Gluten proteinleri ise tahıl tanesindeki depo proteinlerin prolaminler alt sınıfına dahildir. Tahıl grubunun önemli bir üyesi olan buğdayın toplam proteinlerinin %80-85’ini gluten proteinleri oluşturmaktadır. Gluten proteinleri monomerik gliadinler ve polimerik gluteninler olmak üzere iki farklı türdedir. Yapılan araştırmalarda çölyak hastalarında gliadinin toksit; polimerik gluteninlerin ise daha az toksik olduğu bulunmuştur.

Tahıl grubunun proteini olan glutenin besinlerin yapısı üzerinede de etkisi vardır. En fazla etkisi ekmek kalitesi üzerinedir. Gluten hamurun özelliğinden ve ekmeğin ağsı yapısından sorumludur. Özellikle ekmeğin kabarma evresinde bu yapı çok önemlidir. Bu yapı gluten olmadığında oluşamaz ve ekmek mayalanmaz. Gluten havanın ve mayalar tarafından oluşturulan karbondioksit gazının hamur içinde tutulmasını sağlar ve bu sayede ekmek kabarır. Aynı zamanda ekmeğin gözenekli yapısının oluşmasına da katkısı vardır. Glutensiz beslenme nedir? şimdi bu soruya cevap verelim.

 

 

Glutensiz beslenme nedir?

 

Glutensiz Beslenme (Diyet) Nedir?

Glutensiz diyet, glüten içeren yiyecekleri içermeyen bir beslenme planıdır. Gluten, buğday, arpa, çavdar ve tritikale’de (buğday ve çavdar arasında bir çaprazlama) bulunan bir proteindir.

Çölyak hastalığının belirtilerini ve semptomlarını ve glütenle ilişkili diğer tıbbi durumları yönetmek için glütensiz bir diyet gereklidir.

Glutensiz diyet, glütenle ilgili bir tıbbi durum teşhisi konmamış kişiler arasında da popülerdir. Diyetin iddia edilen faydaları iyileştirilmiş sağlık, kilo kaybı ve artan enerjidir, ancak daha fazla araştırmaya ihtiyaç vardır.

Günümüzde glütensiz ürünlere ve glütensiz beslenmeye yönelik kontrolsüz ve bilinçsizce bir yönelim söz konusudur. Glütensiz ürünlerin, sanıldığının aksine, kilo vermeye etkisinin olduğunu ya da sağlıklı bireylerde yararlı etkilerinin olduğunu gösteren bir kanıt yoktur. Üstelik glütensiz ürünler, glüten içeren eşdeğerlerine göre, vitamin- mineral açısından fakir, protein içeriği düşük, yağ ve tuz içeriği yüksek ürünlerdir.

  • Çölyak hastalığı , glütenin, ince bağırsağın iç yüzeyine zarar veren bağışıklık sistemi aktivitesini tetiklediği bir durumdur. Zamanla bu hasar besinlerin gıdalardan emilimini engeller. Çölyak hastalığı, otoimmün bir hastalıktır.
  • Çölyak dışı glüten duyarlılığı , ince bağırsak dokularında herhangi bir hasar olmamasına rağmen, karın ağrısı, şişkinlik, ishal, kabızlık, “sisli beyin” kızarıklığı veya baş ağrısı dahil çölyak hastalığıyla ilişkili bazı belirti ve semptomlara neden olur. Araştırmalar, bağışıklık sisteminin bir rol oynadığını, ancak sürecin iyi anlaşılmadığını gösteriyor.
  • Bir otoimmün bozukluk olan gluten ataksisi, belirli sinir dokularını etkiler ve kas kontrolü ve istemli kas hareketi ile ilgili sorunlara neden olur.
  • Buğday alerjisi, diğer gıda alerjileri gibi, bağışıklık sisteminin. Gluteni veya buğdayda bulunan başka bir proteini virüs veya bakteri gibi hastalığa neden olan bir ajan olarak yanlış kullanmasının sonucudur. Bağışıklık sistemi, proteine ​​karşı bir antikor oluşturarak, tıkanıklığa, solunum güçlüklerine ve diğer semptomlara neden olabilecek bir bağışıklık sistemi tepkisine yol açar.

 

Glutensiz Gıdalar Nelerdir?

Glutensiz beslenme ve gluten diyeti programında aşağıdaki besinleri veya gıdaları rahatlıkla tercih edebilirsiniz.

  • Taze meyve ve sebzeler
  • Kuru fasulye, nohut, mercimek, soya fasulyesi, barbunya gibi bakliyat çeşitleri
  • Fındık, ceviz, badem gibi işlenmemiş kabuklu kuruyemişler
  • Süt, peynir, yoğurt, kefir, ayran gibi az yağlı süt ve süt ürünleri
  • Yumurta, tavuk, kırmızı et, hindi eti, balık ve diğer deniz ürünleri gibi protein kaynakları
  • Patates, mısır, pirinç, karabuğday, kinoa, teff, keten ve chia tohumu gibi tahıl grubunda yer alan besinler
  • Mısır, soya, pirinç, patates ve fasulyeden yapılma glutensiz unlar
  • Mısır nişastası ve patates nişastası
  • Tüm katı ve sıvı yağlar
  • Toz şeker, beyaz şeker ve esmer şeker

Glutensiz Beslenme Sonuçları

Katı bir glütensiz diyet sürdürmek, çölyak hastalığı olan kişiler için ömür boyu sürecek bir gerekliliktir. Diyetin izlenmesi ve çapraz kontaminasyondan kaçınılması, hastalığın daha az semptom ve komplikasyonuyla sonuçlanır.

Çölyak dışı glüten duyarlılığı olan bazı insanlar için durum ömür boyu sürmeyebilir. Bazı araştırmalar, diyetinizi bir veya iki yıl gibi belirli bir süre uygulayabileceğinizi. Ardından glütene duyarlılığınızı yeniden test edebileceğinizi göstermektedir. Çölyak hastalığı olmayan glüten duyarlılığı olan diğer insanlar için diyet ömür boyu sürecek bir tedavi olabilir.

Bazı klinik çalışmalar, çölyak hastalığı olmayan veya çölyak olmayan glüten duyarlılığı olan kişilerde diyetin faydalarını incelemiştir. Diyet sonuçlarıyla ilgili aşağıdaki iddiaların doğruluğunu belirlemek için daha fazla araştırmaya ihtiyaç vardır:

  • Kilo kaybı
  • Genel olarak iyileşmiş sağlık
  • İyileşmiş gastrointestinal sağlık
  • Gelişmiş atletik performans

 

KAYNAKÇA

aysetugbasengel.com

https://www.mayoclinic.org/healthy-lifestyle/nutrition-and-healthy-eating/in-depth/gluten-free-diet/art-20048530

Yorum Yaz

Yorum Yaz

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir