Takip Edin

Bilim

COVID-19 AŞISI VE TÜRLERİ

Yayınlanma tarihi

-

OKUMA ZAMANI: 3 dakika

COVİD-19  için farklı aşı türleri geliştirilmektedir.  Genel olarak bu aşıların tümü vücudun bağışıklık sistemine COVID-19’a neden olan virüsü güvenli bir şekilde tanıtmayı ve yok etmeyi öğretecek şekilde tasarlanmıştır. Bunlar

  • Hastalığa neden olmayan ancak bağışıklık yanıtı oluşturan etkisizleştirilmiş virüs içeren aşılar (İnaktif aşılar).
  • Hastalığa neden olmayan ancak bağışıklık yanıtı oluşturan zayıflatılmış virüs içeren aşılar (Canlı atenüe aşılar)
  • Güvenli bir şekilde bağışıklık yanıtı oluşturmak için COVID-19 virüsünün yapısını taklit eden protein parçalarını kullanan protein bazlı aşılar.
  • Güvenli bağışıklık yanıtı oluşturmak için COVID-19 virüsünün RNA parçacıklarını taşıyan hastalık yapıcı etkisi olmayan virüslerin kullanıldığı viral vektör aşıları.
  • Kendi başına güvenli bağışıklık yanıtı oluşturan protein üretmek için genetik olarak tasarlanmış RNA ve DNA parçacıklarını kullanan son teknoloji bir yaklaşım olan m-RNA ve DNA aşıları.
COVID-19 AŞISI VE TÜRLERİ

COVID-19 AŞISI VE TÜRLERİ

 

Covid 19 Aşıları

Covid 19 aşısı üretiminde birçok aşı geliştirilmiş olup bunlardan bazıları şunlardır;

Biontech Aşısı

Almanya Mainz merkezli ilaç şirketi Biontech tarafından RNA tabanlı olarak geliştirilmiştir.  Covid 19 virüsüne karşı elde ettiği başarı oranı %90 olarak açıklanmıştır.  FDA, yani ABD Gıda ve İlaç İdaresi tarafından verilen acil kullanım izni ile birlikte ABD’de kullanılmak üzere izin verilen ilk aşı olarak dikkat çekmektedir. Ülkede 16 yaşın üzerindeki bireylere uygulanabilecek. Bu aşısının bozulmadan uzun süre dayanabilmesi için -70 derece sıcaklıkta tutulması gerekmektedir.

Moderna Aşısı

Biontech Aşısı gibi Moderna aşısı da ABD Gıda ve İlaç İdaresi tarafından onaylandı. RNA tabanlı tekniği ile geliştirilmiştir. Şirketin açıkladığı verilere göre %95 oranında başarı yüzdesi yakalanmaktadır. Biontech aşısının %90’lık başarısına karşılık, yakaladığı %95’lik başarı oranı ile bir adım önde gözüküyor. Moderna aşısının bozulmadan uzun süre dayanabilmesi için -20 derece sıcaklıkta tutulması gerekmektedir.

Astrazeneca Aşısı

Viral vektör tabanlı olarak Oxford Üniversitesi ve Astrazeneca ortaklığı tarafından geliştirilen aşının başarı yüzde 70 olarak açıklanmıştır. İki tam doz verilen bir grupta başarı oranı yüzde 62 olarak ölçülmüş iken, sırası ile yarım ve tam doz verilen başka bir grupta bu oran yüzde 90 olarak ölçülmüştür. Nihai olarak iki testin ortalaması baz alınarak başarı oranı, yüzde 70 olarak ölçülmüştür. Başarı oranı Covid 19 aşı çeşitleri arasında yer alan Biontech ve Moderna’ya göre düşük olan bu aşının, fiyatının ucuz olması nedenli ile önemli bir alternatif olarak karşımıza çıkmakta. Astrazeneca aşısının yan etkileri arasında grip, vücut ağrıları gibi bazı semptomların olabileceği; ancak güvenli bir aşı olduğu açıklanmıştır. Astrazeneca aşısının bozulmadan uzun süre dayanabilmesi için normal soğutma cihazları yeterli olmaktadır.

Sputnik V Aşısı

Rusya tarafından geliştirilen Sputnik V aşısı’nın yüzde 92 oranın başarı sağladığı açıklanmıştır. Viral vektör tekniği ile birlikte geliştirilmiştir. Rusya başta olmak üzere birçok ülkede kullanılmasına başlanacaktır. Sputnik V aşısının bozulmadan uzun süre dayanabilmesi için normal soğutma cihazları yeterli olmaktadır. Rusya RDIF (Rusya Doğrudan Yatırım Fonu) başkanı Covid 19’a karşı geliştirilen bu aşının diğer aşılara göre çok daha uygun fiyatta olacağını belirtmiştir.

Sinovac (CoronaVac) Aşısı

Çinli bilim insanları tarafından viral vektör tekniği kullanılarak geliştirilmiştir. RNA tabanlı teknik ile geliştirilen aşılara göre daha yavaş üretilmekte olan bu aşının başarı oranı yüzde 50’nin üzerinde olarak açıklanmıştır. Covid 19 aşı çeşitleri arasında yer alan Sinovac aşısı, Çin’de henüz onaylanmış durumda iken birçok sağlık çalışanına uygulanmıştır. Diğer viral vektör tekniği ile üretilen aşılar gibi, normal soğutma cihazlarında uzun süre bozulmadan rahatlıkla kalabilmektedir.

Aşıların İçinde Neler Bulunmaktadır?

Covid -19 aşı çeşitleri ve benzer aşıların içinde birçok madde bulunmaktadır. bunlar;

  • Aktif içerik, antijen olarak adlandırılan, bağışıklık sistemin harekete geçmesini sağlayan asıl etken maddedir. Çeşitli yöntemlerle elde edilmekte ve aşıya dahil edilmektedir. Aşı içerisinde oldukça az bir oranda bulunmaktadır. Antibiyotik ile birlikte aşı içinde bulunan organizmaların gelişmeleri engellenir.
  • Jelatin, özellikle canlı virüs aşılarında ısı nedeni ile etken maddesinin artmasının ve patojene dönüşmesinin engellemesi amacı ile kullanılmaktadır. Bu jelatinler tavuk, balık gibi hayvanlardan edilmektedir. Bazı kişilerde alerji oluşturabilmektedir. Ancak bu ihtimal oldukça düşüktür.
  • İnsan veya hayvanlardan alınan hücre örnekler aşılarda kullanılmaktadır. Bazı virüsler insanlarda, bazıları ise hayvanlarda üremekte olduğundan tercih edilmektedir.
  • Tiyomersal, aşılara koruma amaçları dahil edilen bir maddedir. Aşıda mikropların üremesini engellemektedir.
  • Aliminyum tuzlar, aşıda bulunan etken maddelerin daha yavaş olarak yayılmasını sağlamaktadır. Böylece aşı, bağışıklık sistemi üzerinde daha fazla etki yaratabilmektedir.

 

               KAYNAKÇA

T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI COVID-19 AŞISI BİLGİLENDİRME PLATFORMU ( https://covid19asi.saglik.gov.tr/TR-77708/covid-19-asisi-cesitleri.html )

https://www.koruhastanesi.com/covid-19-asi-cesitleri-2688-5

 

Yorum Yaz

Yorum Yaz

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir