Takip Edin

Güncel

ÇİN AŞISI YAPTIRMALI MIYIZ? AŞILAR ZARARLI MIDIR?

Yayınlanma tarihi

-

OKUMA ZAMANI: 3 dakika

Çin Aşısı Yaptırmalı Mıyız? Aşılar Zararlı Mıdır?

Çin Aşısı Yaptırmalı Mıyız? Aşılar Zararlı Mıdır? Aşılar, hastalıklara karşı bağışıklık kazanma amacıyla, insan veya hayvan vücuduna enjekte edilen zayıflatılmış hastalık virüsü, hastalık etkeninin parçaları veya salgıları ile oluşturulan çözeltilerdir. Mikroplarla veya virüsler ile oluşan hastalıklara karşı vücut, bağışıklık sistemiyle yanıt vermektedir. Bağışıklık sisteminin hastalık etkeni vücut ile temasa geçmeden, yani vücudumuzda hastalık gelişmeden etkeni tanıması ve ona karşı bir savunma hattı oluşturması, aşılamanın temel ilkesidir. Aşılar her ne kadar kötü ve zararlı gibi zannedilse de sağlık açısından ciddi yarar sağlamaktadır. Aynı zamanda günümüzde de yaşanılan korona virüs salgını gibi salgınların önlenmesinde ciddi rol sahibidir. Şu anda dünya üzerindeki insanların hala büyük çoğunluğu korona virüse karşı savunmasızdır.

 Mevcut olan kısıtlamalarla daha fazla insan ölümü engellenmeye çalışılsa da, aşılama olmadan kesin bir çözüm değildir. Korona virüs aşısı, vücudumuzun bağışıklık mekanizmalarını bu virüse karşı hazırlayıp virüse yakalanma olasılığımızı oldukça düşürecektir. Bu sayede ölüm oranları keskin bir şekilde durmasa da, en azından virüsün etkisi oldukça azalacak, ölüm oranlarında ciddi düşüşler görülecektir. Peki ya aşılar bütün insanlarda aynı etkiyi mi yaratır? Bu sorunun yanıtı elbette hayır. Geçmiş aşılamalardan elde edilen sonuçlara da bakılarak bu sonuca varılır. Örneğin yaşlı bireylerde bir aşı genç bireylere göre daha az başarılı olabilir. Bunun nedeni ise bağışıklık sisteminin yaşlanmış olmasıdır.

Tıpkı grip aşılarının bir sonraki dönemlerdeki grip virüslerine pek etki gösterememesi gibi, yaşlanan bir bağışıklık sistemi de virüsler karşısında daha savunmasızdır. Çoklu doz ya da adjuvan olarak bilinen ve bağışıklık sistemini yükselten kimyasallar ile bu sorun ortadan kalkabilir. Bilinen aşı çalışmalarında, pfizer/biontech aşı denemelerinin sonucu ile ilgili bilgi paylaşımı sağlayan ilk ilaç şirketi oldu. Açıklanan verilerde bu aşının insanlar üzerinde yüzde doksanın üstünde etkili olduğu söylendi. Yaklaşık kırk üç bin kişi aşılandı ve herhangi bir sorun yaşanmadı. Moderna aşı denemesine ise Amerika Birleşik Devletlerinde otuz bin kişi katıldı ve deneklerin yarısına plasebo uygulandı. Şirket aşının yüzde doksan dört  oranında korona  virüse karşı koruma sağladığını ve korona virüs belirtisi gösteren doksan beş denekten sadece beşine gerçek aşı verildiğini açıkladı.

 Bunların yanında elbette gelişim aşamasında olan aşılarda mevcut. Peki bu geliştirilmekte olan aşılar ne kadar farklı? Aşıların amacı bağışıklık sistemini zararsız bir şekilde virüsün bazı kısımlarına maruz bırakmaktır. Bu sayede bağışıklık sistemi bu virüsü tanıyor ve savaşmayı öğreniyor. Pfizer/BioNtech ve moderna RNA aşısı olarak bilinen aşı geliştirdi. Bu aşılarda virüsün genetik kodonunun bir parçası, bağışıklık sistemini eğitme amacı ile vücuda enjekte ediliyor. Jannsen aşısında ise bu yöntemin yerine, genetiği ile oynanarak zararsız hale getirilen ve daha çok korona virüse benzer hale getirilen grip virüsü kullanılıyor. Buna benzer şeklide Oxford ve Rus aşılarında da şempanzeleri enfekte eden zararsız bir virüs kullanılıyor. Korona virüse benzemesi ve vücudun bu şekilde bağışıklık kazanması için genetiği ile oynanıyor.

Korona virüs genetik materyal olarak RNA taşımaktadır. Peki bir RNA aşısı nasıl çalışır? Bilim insanları, virüsün genetik kodundaki, hücrelere ne inşa edeceklerini söyleyen kısmı alır ve hücrelere girebilmesi için yağ ile kaplar. Bu, hastaya enjekte edilir. Bu şekilde aşı hücreye girer ve hücrelere korona virüsteki diken proteinini üretmelerini söyler. Buda bağışıklık sisteminin antikor üretmesini ve T hücrelerinin enfekte olmuş hücreleri yok etmesini sağlar. Hastalar korona virüsle karşılaştıklarında, antikorların ve T hücrelerinin virüs ile savaşması tetiklenir.

Aşılar geliştirilmeye devam ederken insanların aklında olan sorulardan birisi de bu aşıların ne kadar güvenilir olduğu. Şunu unutmamak  gerekir ki korona virüs, her an insanlar için ölümcül bir tehdit unsurudur. Bu yüzden aşılar ile ilgili riskleri tartışırken, ölümcül korona virüs riskini de unutmamak lazım.  Bunun yanında aşılardaki güvenlik oranı, normal şartlarda kullanılan birçok ilaçtan daha yüksektir.

 Bazı ilaçların çok ciddi yan etkileri mevcuttur ancak, ilacı uygulamama riski ile kıyaslandığında, bu yan etki riskleri önemini kaybeder ve ilaç uygulanır. Örnek verecek olursak kemoterapi ilaçlarının saç kaybı, anemi, kısırlık, hafıza sorunu gibi çok ciddi yan etkilerinin dışında, normal sayılabilecek yorgunluk, halsizlik, uykusuzluk sorunları da mevcuttur. Görüldüğü gibi kemoterapi ilaçlarının hem ağır hem de normal sayılabilecek yan etkileri oldukça fazladır. Fakat bu ilaçları kullanmayıp kanserden ölmek, bu yan etkilerin karşısında çok daha büyük bir risktir.

Bazı ilaçlarda ise çoğu kişide yan etki görülmezken, nadiren de olsa ciddi yan etkiler görülebilmektedir. Örneğin ibuprofen ağrı kesicisi yaygın olarak kullanılır. Nadir görülen yan etkileri arasında mide kanaması, böbrek hasarı, nefessiz kalma gibi çok ciddi yan etki ihtimalleri vardır. Fakat bu yan etkiler nadir görüldüğü için, ilacı kullanmanın faydaları daha baskın gelir. Elbette aşıların henüz hiç görülmemiş yan etkilerinin de olması mümkündür. Fakat fazla sayıda denek üzerinde denendiği ve genel itibariyle aşıların başarı oranları yüksek olduğundan dolayı, herhangi bir olası risk baskın gelmemektedir.

 

KAYNAKÇA

https://tr.wikipedia.org/wiki/A%C5%9F%C4%B1_(t%C4%B1p)

https://www.bbc.com/news/health-51665497

https://www.bbc.com/turkce/haberler-dunya-54965441

https://www.bbc.com/turkce/haberler-dunya-55254195https://tr.wikipedia.org/wiki/Koronavir%C3%BCs

Yorum Yaz

Yorum Yaz

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir