Takip Edin

Bilim

ALZHEIMER HASTALIĞI

Yayınlanma tarihi

-

OKUMA ZAMANI: 3 dakika

 

Alzheimer hastalığının adı onu tanımlayan Alman Doktor Alois Alzheimer’dan gelmektedir. Alzheimer, 1864-1915 yılları arasında yaşamıştır. 1887 yılında Würzburg Üniversitesi’ni bitirerek doktor olmuş, kısa bir süre kadın  akıl hastalarının yattığı bir bakımevinde çalıştıktan sonra Psikiyatri ve Nöropatoloji uzmanı olmuştur. Alzheimer, 25
Kasım 1901 tarihinde Auguste Deter adında 51 yaşında bir hasta görür. Auguste’nin davranış problemleri ve unutkanlığı vardır.

Doktor Alzheimer bu gibi hastaların gösterdiği belirtilerin beyinleriyle ilişkisini merak etmektedir. Alzheimer 1903 yılında eğitimini ilerletmek amacıyla Münih’te bulunan  psikiyatrinin kurucuları arasında adı geçen; Dr. Emil Kraepelin’nin yanına gider. Hastası hakkında düzenli olarak bilgi almaktadır.

Alzheimer hastalığı

Hasta Nisan 1906’da ölür ve beyni Alzheimer’a gönderilir. Alzheimer, Auguste’nin beynini mikroskop altında inceleyerek , Auguste’nin beyninde çıplak gözle belirgin küçülmenin yanı sıra mikroskop yoluyla iki patolojik bulgu bulmuştur. Bunlardan

  1.  yuvarlak şekilli ve içinde bir takım birikintilerin olduğu plakalar (Plaque),
  2. ikincisi ise kopmuş ince sinir uzantıları şeklindeki iğciklerdir (Tangle). Bunların sonradan beyinde anormal protein birikintileri olduğu anlaşılmıştır.

Birincisinde amiloid, ikincisinde ise tau isimli proteinlerin birikimiyle oluşan bu beyin lezyonlarının yerleşim yerleri ve yoğunlukları hastalığın evreleriyle uyumluluk gösterirler. beyindeki bu oluşumların hastalık belirtileri
başlamadan oluşmaya başladıkları ve yoğunlaşmalarıyla belirtilerin görülmeye başladığı da bilinmektedir.

Alzheimer hastalığı bir bunama (Demans) hastalığıdır. Demans; genel olarak beynin zihinsel ve davranışsal işlevlerinin bozulmasıyla ortaya çıkan bir sonuçtur.

Alzheimer eşittir Demans demek değildir. şöyle ki, demansla sonuçlanan ya da seyri sırasında demans ortaya çıkan birçok hastalık  vardır. Alzheimer hastalığı bunlardan sadece biridir. Yani her Alzheimer hastası Demans hastasıdır ama her Demans hastası Alzheimer hastası değildir.

Hastalık bellek bozukluğuyla başlayan, ardından dikkat, konsantrasyon, dil, mekan tanıma gibi bulgularla devam eden  kişinin kendisini bilmemesiyle  tam bağımlı hale gelmesiyle sonuçlanır.

Bu  hastalığın aşamalar içinde gelişen ve ilerleyen bir bunama hastalığı olduğunu gösterir. Alzheimer
hastalığında hücre ölümü süreçleri sırasında beyin dokusu içinde iki patolojik bulgu çıkar. Bunlardan

  1.  plak denilen yuvarlak hücre ölümü odaklarıdır.
  2. ise kopmuş bağlantı liflerinden oluşan iğciklerdir

Alzheimer Hastalığının Risk Faktörleri ;

Alzheimer dahil bütün demansların en önemli risk faktörü yaştır. Hepsinde olmamakla birlikte bütün araştırmalarda kadınlarda Alzheimer riski erkeklerden daha fazla bulunmuştur (ikiye karşı bir). Düşük eğitim düzeyinin ileri yaşlarda hastalık için risk faktörü olduğu gözlenmiştir.

Ailesinde. özellikle anne-baba-kardeş gibi birinci derecede yakınlarında Alzheimer hastalığı olanlarda demans gelişme riski ortalama dört kat fazladır.  Ailesinde Down sendromu (mongolizm) olanlarda da Alzheimer riski artmaktadır. Son yıllarda kolesterol taşınmasında görevli bir protein olan Apolipoprotein E Є4 allelinin normallerde %16 pozitif iken Alzheimer’lilerde bu oranın %35-50 dolaylarında pozitif olduğu saptanmıştır. Dolayısıyla bu alleli taşıyanların bir kısmının hastalığa yatkındır. Diğer yandan komaya sokacak şiddette tek kafa travması ile multipl kafa travmaları da Alzheimer için risk faktörüdür. bunları kısaca listeleyecek olursak;

  • Yaş
  • Cinsiyet
  • Genetik Yatkınlık
  • Eğitim Düzeyleri
  • Kafa Travmaları
  • Kardiyovasküler Riskler
  • Tansiyon
  • Kolestrol
  • Diyabet
  • Yüksek Dozda Sigara, Alkol ve Madde Kullanımı
  • Düşük Sosyoekonomik Durum
  • Sağlıksız Yaşam Koşulları
  • İş Kaybı
  • Büyük Bir Acı Deneyimi
  • Depresyon ve Stres
  • Beyin/Damar hastalıkları

risk faktörleri olarak sıralanabilir.

Hastalığın  ilerlemesi ile birlikte en yaygın şekilde görülen Alzheimer belirtileri;

  • Bilinç bulanıklığı
  • Kişinin bulunduğu ortama adapte olmakta zorlanması
  • Kişinin iyi bildiği yerlerde kaybolması
  • Konuşma ve dil becerilerine ilişkin sorunlar
  • Saldırganlık, aile ve arkadaşlarından olağan dışı taleplerde bulunma, çevreye karşı şüphe duyma gibi kişilik bozukluklarının gelişimi
  • Halüsinasyon ve sanrılar
  • Motivasyon ve öz saygı düşüklüğü
  • Kişilerin günlük aktivitelerini yardımsız yapmakta zorluk çekmesi
  • Kişinin hatırlayamadığı olayları inkar etmesi

 Tedavi;

İstenen ve beklenen tedavi hastalığa neden olan altta yatan patolojinin tedavisi ile hastalığın progresyonunun durdurulması ve hastanın eski normal hayata döndürülmesidir. Maalesef bugün böyle bir tedaviye sahip değiliz. son yıllarda daha etkili ilaçlar geliştirilmiş durumdadır. Bunlarla hastanın semptomlarını iyileştirmek, hastalığın progresyonunu bir nebze yavaşlatmak, hastanın günlük yaşamdaki aktivitelerini düzeltmek mümkündür. Alzheimer hastalığının tedavisi kognitif fonksiyonlara yönelik tedavi ve hastanın psikolojik semptomlarına yönelik tedavi olmak üzere iki başlıkta gözden geçirilebilir

 

KAYNAKCA

Kaynak SELEKLER,ALOIS ALZHEIMER ve ALZHEIMER HASTALIĞI,13 / Özel Sayı 3 / 2010 (9-14)
13 / Suppl 3 / 2010 (9-14) Derleme

https://www.medicalpark.com.tr/alzheimer/hg-2172

 

 

Yorum Yaz

Yorum Yaz

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir